Victor Ekpuk komt oorspronkelijk uit het zuidoosten van Nigeria, hij is opgeleid in het westen van zijn land (Obafemi Awolowo University, Ile-Ife) en sinds een aantal jaren woont en werkt hij buiten zijn vaderland (eerst in de VS en nu in Nederland). Het is daarom niet verwonderlijk dat in zijn werk sporen van verschillende culturen zichtbaar zijn. Enerzijds werkt hij vanuit een lange, Afrikaanse traditie, anderzijds stelt hij zich open voor de geschiedenis van het westen en voor nieuwe ontwikkelingen.
Wat me vooral aantrekt in zijn werk is, dat hij ondanks die invloeden een volstrekt persoonlijke beeldtaal heeft ontwikkeld.
Ekpuk is gefascineerd door taal, met name het nsibidi, een beeldtaal die ongeveer duizend jaar teruggaat en die afkomstig is uit zijn geboortestreek. Het is een verzameling tekens die me soms een indicatie geeft van haar betekenis, maar die me meestal voor raadsels stelt. Door het cryptische van de taal, geeft ze de kunstenaar de mogelijkheid zelf tekens toe te voegen of bestaande tekens te veranderen. Hij voegt zelfs afbeeldingen in, die een getrouwe weergave zijn van de huidige werkelijkheid, maar die, omdat ze zijn opgenomen in het geheel, een onopvallend onderdeel van deze oude taal worden. Daardoor ontstaat er een verhaal waarvan ik weet dat het leesbaar is, waarvan ik de emotionele lading wellicht kan wegen, waarvan ik uiteindelijk misschien een beetje zal begrijpen, maar die zich voor mij vooral laat lezen als een serie intrigerende tekens, een hoeveelheid wonderlijke symbolen. Taal wordt zo decoratie en inhoud tegelijkertijd. Door de taal op deze wijze te manipuleren creëert de kunstenaar een grote vrijheid voor zichzelf. Hij weet zich immers de enige ware lezer. Anderzijds geeft de taal mij als kijker ook veel vrijheid, omdat ik er mijn fantasie op kan botvieren.
Vanuit deze taal, die een feite een ingenieus spel van lijnen en lijntjes is, heeft Ekpuk een tekenstijl ontwikkeld die de lijnen als basis heeft. Hij vergroot ze als het ware uit en hij brengt ze tegelijkertijd terug tot hun meest elementaire vorm, tot contouren hooguit. Zo verschaffen ze hem een direct en probaat middel om zich in uit te drukken. Het is in dit verband niet onbelangrijk om te weten, dat Ekpuk jarenlang als illustrator en cartoonist voor een Nigeriaanse krant heeft gewerkt. Die ervaring heeft hem ongetwijfeld geleerd om effectief met lijnen om te springen, om met beperkte middelen een optimaal resultaat te bereiken.
Ekpuk tekent meestal op een redelijk klein vel papier. Vervolgens maakt hij er een grote inktjetprint van, die hij weer aanvult met wat lijnen, tekens en kleuren. Het drukprocédé heeft tot gevolg, dat de kleuren in zijn tekeningen, met name het zwart, een hoge graad van intensiteit en tactiliteit hebben. Alsof ze op het papier liggen.
Als de kunstenaar aan een tekening begint heeft hij een nauwelijks omlijnd idee in zijn hoofd. Het meeste ontstaat al werkende. Het ene ‘woord’ roept het andere op, het ene beeld lokt het andere uit. Toeval en verrassing mogen hun gang gaan. Ze krijgen alle ruimte.
Voor de inhoud van zijn werk laat Victor Ekpuk zich inspireren door wat zich voordoet, door wat hij ziet, leest of ervaart. De ene keer resulteert dat in een politiek werk, bijvoorbeeld een cel die omringd is door allerlei tekens waarin zich afbeeldingen van wapens en agressieve menselijke figuren schuilhouden. De andere keer is het de verbeelding van twee vrouwen die elkaar op straat kussen. Een diepgaand onderzoek van de thema’s maakt het ongetwijfeld mogelijk tijd en plaats te traceren. De kussende vrouwen hebben een Nederlandse oorsprong, de cel verwijst naar een Afrikaanse dictatuur. De vele dieren of diervormen moeten zijn vaderland in herinnering roepen.
Er zijn tekeningen waarbij ik het gevoel heb, dat de kunstenaar er allerlei ‘woordspelingen’ of grapjes in verborgen heeft. Ze stralen plezier uit. Het kan ook zijn dat ze zichtbaar maken dat Victor Ekpuk, al schildert hij ook, oprecht houdt van het medium tekening.
)
)
)
